Bu gün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Almaniyaya səfəri çərçivəsində imzalanan Azərbaycan-Almaniya Biznes Şurasının yaradılmasına və fəaliyyətinə dair Birgə Bəyannamə iki ölkə arasında iqtisadi əməkdaşlığın strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə uyğun olaraq daha sistemli, praktikaya yönəlmiş və uzunmüddətli formatda aparılması barədə konkret tələbata institusional cavab nümayiş etdirir.
İndiyədək Azərbaycan və Almaniyanın ticari-iqtisadi əlaqələri, intensivliyinə baxmayaraq, əsasən səfərlər, forumlar və ayrı-ayrı razılaşmalar ətrafında dalğavari şəkildə inkişaf edib. Bəyannamə iki ölkə arasında ticari-iqtisadi və investisiya əməkdaşlığının daha da dərinləşdirilməsi üçün institusional təməl qoyur, yəni əvvəllər pərakəndə əlaqələr toplusunun işlədiyi yerdə daimi fəaliyyət göstərən struktur yaradır.
Bu, qarşılıqlı fəaliyyət məntiqini prinsipial şəkildə dəyişir. Sual artıq "növbəti görüş nə vaxt baş tutacaq?" kimi yox, "bu işlə daimi əsasda hansı struktur məşğul olur?" kimi səslənəcək. Biznes Şurası əvvəlki əməkdaşlıq formatlarından məhz bununla fərqlənir.
Dövlət və biznes arasında birbaşa əlaqə kanalı
Biznes Şurasının əsas funksiyası Azərbaycan və Almaniyanın dövlət strukturları ilə işgüzar dairələri arasında birbaşa dialoq üçün daimi platformanın təmin edilməsidir. Bu o deməkdir ki, operativ həll tələb edən məsələlər (tənzimləyici maneələrdən konkret layihələrin razılaşdırılmasına qədər) növbəti yüksək səviyyəli səfəri gözləmədən, işçi qaydada həll oluna biləcək.
Belə bir kanala olan marağı son günlərin təcrübəsi də təsdiqləyir: iyulun 20-də Berlində Azərbaycan Prezidentinin Almaniya İqtisadiyyatının Şərq Komitəsinin sədri Mixael Harms ilə görüşü keçirilib. Onun sədri olduğu qurum Şərqi Avropa, Qafqaz və Mərkəzi Asiya bazarlarında fəaliyyət göstərən Almaniya şirkətlərinin maraqlarını birləşdirir. Görüşdə tərəflər Azərbaycan və Almaniya sahibkarlarının birgə işə artan marağını açıq şəkildə vurğulayıblar və bu fəaliyyətin institusionallaşdırılması yollarını müzakirə ediblər. Həm ənənəvi, həm də alternativ energetika, Orta Dəhliz vasitəsilə bağlantı, nəqliyyat və logistika, Azərbaycanın kənd təsərrüfatında Almaniya texnologiyalarının tətbiqi və ölkənin turizm potensialından istifadə məsələləri müzakirə olunub. Əslində, Biznes Şurasının operativ şəkildə həll etməli olduğu qarşılıqlı maraq doğuran məsələlər məhz bu gündəliyi əhatə edir. Yəni mexanizm biznesin artıq formalaşdırdığı tələbata cavab verir və ondan təcrid olunmuş şəkildə yaradılmır.
Prezident İlham Əliyev Berlində bildirib ki, Almaniya şirkətləri Azərbaycanda fəal şəkildə işləyir. Onun sözlərinə görə, hazırda Azərbaycanda 200-dən çox Almaniya kapitallı şirkət fəaliyyət göstərir. Prezident, həmçinin qeyd edib ki, Berlindəki danışıqların və əldə olunan razılaşmaların Azərbaycanda Almaniya şirkətlərinin sayının artıracağına əmindir.
Prezidentin sözlərinə görə, Almaniya biznesinin iştirakının daha da genişlənməsinə birgə investisiyalar və Bakının yaxın vaxtlarda təqdim etməyi planlaşdırdığı konkret təkliflərlə töhfə verəcək.
İnvestisiyalar və birgə layihələr üçün alət
Azərbaycanın ticari-iqtisadi əlaqələrinə dair bəzi rəqəmləri qeyd edək. 2025-ci ilin yekunlarına görə, iki ölkə arasında əmtəə dövriyyəsi təxminən 1,4 milyard ABŞ dolları, 2026-cı ilin yanvar-iyun aylarında isə 572,9 milyon ABŞ dolları təşkil edib. Bu gün Almaniya Azərbaycanın 7-ci xarici ticarət tərəfdaşıdır. Azərbaycan-Almaniya iqtisadi münasibətlərinin təməlini energetika sahəsindəki əməkdaşlıq təşkil edir.
"Almaniyaya ixracımızın əsas hissəsini neft təşkil edir. Azərbaycan bir neçə yüz milyon dollar səviyyəsində xam neft tədarük edir. Nə qədər tələb olunarsa - o qədər də tədarük edə bilər", - İlham Əliyev Berlində Almaniya kansleri Fridrix Mertslə birgə mətbuat konfransında bildirib.
Gömrük statistikasının məlumatlarına görə, 2025-ci ildə Almaniya Azərbaycandan 502 milyon ABŞ dolları dəyərində 956,7 min ton neft alıb və Azərbaycan neftinin ən böyük beş alıcısından biri olub. 2026-cı ilin yanvar-iyun ayları ərzində Almaniya Azərbaycandan 210,8 milyon ABŞ dolları məbləğində 360,3 min ton neft alıb. Lakin bu gün Bakı iqtisadi əməkdaşlığı daha yüksək səviyyəyə çıxarmaq və ticarət münasibətlərini şaxələndirmək istəyir. Bu məsələ yaradılan Şuranın fəaliyyətində əsas məsələlərdən biri olacaq.
Şuranın qarşılıqlı investisiyaların təşviqi, işgüzar əlaqələrin inkişafı və yeni birgə layihələrin həyata keçirilməsinə dəstək göstərən səmərəli mexanizm kimi fəaliyyət göstərməsi nəzərdə tutulur. Bu, münasibətlərin, ilk növbədə, energetika sahəsindəki artıq mövcud olan iqtisadi bazası fonunda xüsusilə əhəmiyyətlidir. Prezident İlham Əliyev vurğulayıb ki, ötən il Azərbaycanın ümumi qaz ixracı 25 milyard kubmetr təşkil edib və bunun yarısı Avropa İttifaqı ölkələrinə ixrac olunur.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycan 2026-cı ildə, illik həcmi 1,5 milyard kubmetr olan 10 illik müqavilə çərçivəsində Almaniyaya qaz tədarükünə başlayıb. Bununla belə, Azərbaycan bu həcmi artıra bilər, lakin bunun üçün bir neçə şərti yerinə yetirmək lazımdır. Birincisi, Azərbaycana müraciət olunmalıdır. İkincisi, mövcud qaz infrastrukturunu genişləndirmək və əlbəttə ki, investisiya məsələsini həll etmək lazımdır, çünki Avropa bankları bu cür layihələri maliyyələşdirmək istəmirlər.
İlham Əliyev qeyd edib ki, Yaxın Şərqdəki böhranın artmasını, eləcə də Rusiya-Ukrayna müharibəsinin davam etməsini nəzərə alaraq, Avropa banklarının öz qərarlarına yenidən baxması yaxşı olardı. Bütün bunlar nəticəsi gözlənilməz olan proseslərdir.
Ümumilikdə, Azərbaycan 16 ölkəyə qaz tədarük edir, onlardan da 10-u Avropa İttifaqının üzvüdür.
Belə bir baza Biznes Şurasının üzərində işləyəcəyi məsələlərin varlığı xeyrinə yaxşı bir arqumentə çevrilir: enerji sahəsində əməkdaşlıq artıq birdəfəlik sazişlər çərçivəsindən çıxıb və növbəti məntiqi addım - eyni sistemli yanaşmanı investisiyalara, sənaye kooperasiyasına, logistikaya və alman investorlarının marağının artıq qeydə alındığı Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərinin bərpası da daxil olmaqla, digər istiqamətlərə şamil etməkdir.
Qarşılıqlı bazar iştirakının genişləndirilməsi
Nəhayət, bəyannamə son məqsədi son dərəcə konkret şəkildə ifadə edir - Şuranın yaradılması alman biznesinin Azərbaycanda iqtisadi layihələrin həyata keçirilməsində daha fəal iştirakına, eləcə də Azərbaycan şirkətlərinin Almaniya bazarında iştirakının genişlənməsinə kömək edəcək. Bu, prinsipial olaraq vacib bir simmetriyadır, çünki söhbət investisiyaların birtərəfli cəlbindən deyil, kapitalın, kompetensiyanın və şirkətlərin hər iki istiqamətdə qarşılıqlı fəaliyyətindən gedir.
Beləliklə, Biznes Şurası artıq praktikada formalaşmaqda olan tendensiyanı institusional müstəvidə möhkəmləndirmək məqsədi daşıyır. Bu tendensiya həm İlham Əliyevin Mixael Harmsla görüşündə də öz əksini tapan iki ölkənin biznes dairələrinin qarşılıqlı artan marağında, həm də xüsusilə energetika sahəsində daha aydın görünən əməkdaşlığın genişlənən məzmununda ifadə olunur. Şuranın yaradılmasının məntiqi tərəfdaşlığın sistemli əsasda inkişafını nəzərdə tutur, bu da tam əsaslı yanaşmadır.
