"Məktəbli forması üzərindən qarşıdurma: inanca hörmət, dövlətin qaydalarına məsuliyyət"
Tural Əhmədov yazır:
Məktəbli formasına dair müzakirənin mərkəzində uşağın təhsili, məktəbdə bərabər münasibət və ümumi qaydalar dayanmalıdır. Bu mövzunun dini qarşıdurmaya çevrilməsi isə müzakirəni mahiyyətindən uzaqlaşdırır, uşaqları böyüklərin siyasi və ideoloji mübahisələrinin iştirakçısına çevirir.
Vahid məktəbli formasının mühüm sosial əsaslarından biri geyim üzərindən yaranan fərqləri azaltmaqdır. Sinifdə uşaqlar valideynlərinin qazancına, geyimlərinin markasına və qiymətinə görə seçilməməlidirlər. Məktəbdə imkanlı ailənin övladı ilə maddi çətinlik yaşayan ailənin övladına eyni hörmət göstərilməlidir. Vahid forma bu yanaşmanı dəstəkləyən vasitələrdən ən vacibidir.
Azərbaycanda dövlət məktəblərində geyim formalarının təsvirləri Nazirlər Kabinetinin 17 mart 2022-ci il tarixli 96 nömrəli qərarı ilə təsdiqlənib və 2022/2023-cü tədris ilindən tətbiq olunur. Bu baxımdan, vahid forma tələbinin yalnız son hadisələrlə əlaqələndirilməsi düzgün deyil. Nazirlər Kabinetinin 21 sentyabr 2026-cı il tarixli 309 nömrəli qərarı ilə isə müəyyən edilmiş formanın vahidliyini pozan və ümumi təhsilin dünyəvilik prinsipinə uyğun olmayan digər geyim elementlərindən istifadəyə yol verilməməsi qaydalara əlavə edilib. Qərarda “hicab” ayrıca adlandırılmır; sənəd dövlət ümumi təhsil müəssisələrində şagird geyimini tənzimləyir. Onu ölkənin bütün ictimai məkanlarında hicaba qoyulmuş ümumi qadağa kimi təqdim etmək yalnış düşüncədi. Bu qərar ümumməktəbli geyimlərinə aiddir. Bununla yanaşı, müddəanın məktəblərdə necə tətbiq olunacağı sosial şəbəkələrdə yayımlanan posterlər vasitəsiylə aydın izah edilir.
Hüquqi qaydanı müzakirə etmək, onun tətbiqi barədə sual vermək və qərarı tənqid etmək başadüşüləndi. Ancaq dini həssaslıqdan istifadə edərək düşmənçilik yaratmaq, təhdid səsləndirmək və xarici müdaxiləyə çağırmaq tamam başqa məsələdir. Sosial şəbəkələrdə dini anlayışı olmayan elə şəxslər var ki, məsələnin mahiyyətinin dərk etmədən "hicab" müdafiəsinə qalxırlar. Bir nüansı anlayın ki, dövlətimiz hicabdan istifadə etmək olmaz, hicab taxan həbs olunacaq kimi qadağalar tətbiq etməyib. Belə çağırışlar adi geyim mübahisəsi kimi qiymətləndirilə bilməz. Küçələrə, milli manata yazılan "şüarlar" Azərbaycan əleyhinə olan antimilli güvvələrin maraqlarına xidmət edir. Sosial platformalar üzərindən çağırışlar etmək, insanları itaətsizliyə səsləmək nə dərəcədə doğrudur? Qarşıdurma yaratmaq nə zaman dini dəyər hesab olunub? Uşaqları alətə çevirib öz maraqların təmin etmək müqəddəs kitabımız olan Quran-ın hansı ayəsində əks olub? Yoldaşlar gəlin reallıqdan kənarlaşmayaq. Şou yaradıb onu izləyən kütləyə çevrilməyək! Livan xalqına da cənnət vəd olunurdu, cəhənnəmi yaşadılar. Çünki radikallar üçün sizin yaşam tərziniz, sosial problemləriniz önəmli deyil. Onları maraqlandıran öz çirkin niyyətləri və planlı işləridir. Bəs niyə bizi alət edirlər? Cavab sadədir. Hər bir kəsi zəif nöqtəsindən vururlar. Mənəvi həssaslığımızı kimlərəsə süi istifadə üçün hədiyyə etməyək! Axı biz iradəli, məğrur, vətənpərvərik! Vətənimiz darda qalanda bu birliyimizi bütün dünyaya sərgiləmişik. Dostlar gözlərinizi açıb yaxşı-yaxşı baxın! Tənəzzül dövrünü yaşayan molla rejimi bizidə uçurumdan atmaq istəyir. İmkan verməyək! Bir olaq, dəmir yumruq kimi.
Azərbaycanın təhsil siyasətini sosial şəbəkələrdəki təzyiq çağırışları və ya xaricdəki dini-siyasi dairələrin tələbləri müəyyənləşdirə bilməz. Burada müzakirə artıq məktəbli formasının sərhədlərindən çıxaraq ölkənin suveren qərarvermə hüququna zidd münasibət məsələsinə çevrilir. Dövlət siyasətimiz isə ölkənin hüquqi sistemi daxilində, cəmiyyətin iştirakı və uşaqların mənafeyi nəzərə alınmaqla formalaşdırılıb. Xaricdən səslənən təhqir və söyüşə faktlarla cavab yerindəcə verilir. Təhdid və müdaxilə çağırışlarına isə prinsipial münasibət göstərilir. Çünki ölkəmizin milli müdafiəsi etibarlı əllərdədir.
Düşündürücü digər bir məqam dini inanclardan sui istifadə ilə bağlıdır. Dinə hörmət heç kimə insanların inancını siyasi təzyiq vasitəsinə çevirmək səlahiyyəti vermir. Dindar vətəndaşların adından danışmaq iddiası da onların hamısını təmsil etmək demək deyil. Dini etiqadın müdafiəsi ilə radikal siyasi çağırışlar arasında sərhəd mütləq saxlanmalıdır. Bəs reallıq necədir? Reallıqda mən dindaram deyib hay-küy salanlar, sosial şəbəkələrdə görünüş naminə hicab bağlayan "artistlərdən" qat-qat azdır. Bu günün mənzərəsi insanı dəhşətə gətirir. Ağzının danışığını bilməyən, söyüşdən yoğrulan bəziləri sosial şəbəkələrdə 4-5 manat qazanmaqdan ötrü yüz oyun oynayırlar. Milli mənəvi dəyərlərə zidd paylaşımlara görə polis tərəfindən cərimə ediləni, əməlinə görə həbs olunanları da var. Təəsüf ki, xəbərdarlıqlara məhəl qaymayan bu ünsürlər əxlaqsızlıq pəncərəsindən boylanan əxlaq carçısı olurlar. Deyirəm ki, nə əcəb dünyadı. Bu gün lüt, sabah bağlı oluruq!
Bir reallıq var ki, dinimizə, dini dəyərlərimizə hər zaman hörmət və ehtiramla yanaşırıq. Hicaba və onu öz inancı ilə seçən insanlara hörmətimiz sonsuzdur. Bu hörmət dəyişməzdir. Dini etiqadı siyasi məqsədlər üçün istifadə edənlərə yönələn tənqidlər isə hicablı qadınlara və dindar vətəndaşlara aid deyil. Əksinə, insanların inancının qarşıdurma və təzyiq vasitəsinə çevrilməsinə etirazımızdır. Və bu baxımdan inanclara hörmət, məktəbin dünyəvi prinsipləri və uşaqların təhsil hüququ birlikdə qorunmalıdır. Bərabərlik bax budur!
SOS: Uşağın təhsilini siyasi qarşıdurmanın alətinə çevirməyək. Azərbaycan cəmiyyətinin dini həssaslığı da ölkənin suverenliyinə qarşı təzyiq vasitəsi kimi istifadə edilməməlidir.
Tural Əhmədov
1xeber.media
