Kənd təsərrüfatının ölkə iqtisadiyyatındakı rolu

Kənd təsərrüfatı hər bir ölkənin iqtisadi inkişafında, ərzaq təhlükəsizliyinin təmin
olunmasında və əhalinin sosial rifahının yüksəldilməsində mühüm rol oynayan strateji
sahələrdən biridir. Azərbaycanda da aqrar sektor tarixən iqtisadiyyatın əsas dayaqlarından biri
olmuş, xüsusilə regionlarda yaşayan əhalinin məşğulluğunun təmin edilməsində böyük
əhəmiyyət daşımışdır. Son illərdə Prezident İlham Əliyev rəhbərliyi ilə həyata keçirilən
məqsədyönlü siyasət nəticəsində kənd təsərrüfatının inkişafı dövlət prioritetinə çevrilmiş, bu
sahədə genişmiqyaslı islahatlar həyata keçirilmişdir. Fermerlərə göstərilən dövlət dəstəyi,
müasir texnologiyaların tətbiqi, texniki təminatın gücləndirilməsi və ənənəvi təsərrüfat
sahələrinin yenidən dirçəldilməsi aqrar sektorun inkişafına mühüm təkan vermişdir. Bu siyasət
yalnız kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalının artırılmasına deyil, həm də qeyri-neft
sektorunun güclənməsinə, regionların sosial-iqtisadi inkişafına və ixrac potensialının
genişlənməsinə xidmət edir. Mayın 25-də Prezident İlham Əliyev kənd təsərrüfatı məsələlərinə
həsr olunmuş müşavirədə çıxışı zamanı Azərbaycanın aqrar sektorunda son illərdə əldə
edilən uğurları, mövcud problemləri və gələcək inkişaf istiqamətlərini geniş şəkildə təhlil
etmişdir.
Azərbaycan tarixən aqrar ölkə olmuşdur. Əhalinin böyük hissəsi kənd yerlərində yaşayır
və onların əsas məşğulluq sahəsi kənd təsərrüfatıdır. Buna görə də aqrar sektorun inkişafı
yalnız ərzaq təhlükəsizliyi məsələsi deyil, eyni zamanda sosial rifahın yüksəldilməsi,
regionların inkişafı və işsizliyin azaldılması baxımından mühüm rol oynayır. Son illərdə dövlət
tərəfindən kənd təsərrüfatının inkişafı məqsədilə müxtəlif proqramlar, subsidiyalar, güzəştli
kreditlər və infrastruktur layihələri həyata keçirilmişdir. Prezident İlham Əliyev çıxışında məhz
bu tədbirlərin nəticəsində bir sıra ənənəvi sahələrin yenidən dirçəldiyini xüsusi vurğulamışdır.
Dövlət başçısının çıxışında diqqət çəkən əsas məqamlardan biri pambıqçılığın inkişafı ilə bağlı
olmuşdur. Sovet dövründə Azərbaycan pambıq istehsalında qabaqcıl respublikalardan biri idi.
1970–1980-ci illərdə pambıq istehsalı ildən-ilə artır, kənd əhalisinin əsas gəlir mənbələrindən
biri hesab olunurdu. Lakin müstəqilliyin ilk illərində iqtisadi çətinliklər, idarəetmədə problemlər
və aqrar sahəyə diqqətin azalması nəticəsində pambıqçılıq tənəzzülə uğradı.
Bu gün Azərbaycanda pambıq istehsalı 360 min tondan çoxdur. Bu artım yalnız iqtisadi
göstərici deyil, həm də minlərlə kənd sakininin məşğulluğunun təmin olunması deməkdir.
Xüsusilə pambıqçılıq üzrə ixtisaslaşmış rayonlarda insanların gəlirlərinin artması, sosial rifahın
yüksəlməsi və kənd yerlərində həyat səviyyəsinin yaxşılaşması müşahidə olunur. Prezidentin
qeyd etdiyi kimi, bir vaxtlar pambıq istehsalı cəmi 20 min tona qədər enmişdi. Məhsuldarlıq isə
hektardan təxminən bir ton təşkil edirdi ki, bu da çox aşağı göstərici hesab olunurdu. Dövlət
tərəfindən həyata keçirilən islahatlar, texniki təminatın yaxşılaşdırılması, fermerlərə
subsidiyaların verilməsi və yeni emal müəssisələrinin yaradılması nəticəsində vəziyyət
dəyişməyə başladı.
Baramaçılığın inkişafı ipəkçilik sənayesinin də canlanmasına səbəb olmuşdur. Bu isə
həm ixrac imkanlarının genişlənməsi, həm də qeyri-neft sektorunun inkişafı baxımından xüsusi
əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın qədim ipəkçilik ənənələrinin yenidən dirçəldilməsi milli
iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi siyasətinə də uyğun gəlir. Prezident İlham Əliyevin çıxışında
toxunduğu digər mühüm sahə baramaçılıq olmuşdur. Bir vaxtlar Azərbaycanın ənənəvi
təsərrüfat sahələrindən olan baramaçılıq demək olar ki, tamamilə sıradan çıxmışdı. Dövlət
dəstəyi, tut bağlarının salınması, kəndlilərə maddi yardım göstərilməsi və istehsalın
stimullaşdırılması nəticəsində bu sahə yenidən inkişaf etməyə başlamışdır.
Çıxışda diqqət çəkən mühüm məqamlardan biri də dövlət və özəl sektor əməkdaşlığı
məsələsidir. Müasir dövrdə kənd təsərrüfatının yalnız dövlət hesabına inkişaf etdirilməsi
mümkün deyil. Özəl investisiyaların cəlb olunması, sahibkarlığın inkişafı və fermerlərin bazar
iqtisadiyyatına uyğun fəaliyyət göstərməsi əsas şərtlərdən biridir. Dövlət isə bu prosesdə
stimullaşdırıcı rol oynayır. Subsidiya verir, güzəştli kreditlər ayırır, texnika təminatı yaradır,
infrastruktur layihələri həyata keçirir və ixrac imkanlarını genişləndirir.  Bu əməkdaşlıq modeli
kənd təsərrüfatının davamlı inkişafına mühüm töhfə verir.
Son illərdə aqrar sahədə həyata keçirilən genişmiqyaslı islahatlar nəticəsində kənd
təsərrüfatında məhsuldarlığın artırılması, müasir texnologiyaların tətbiqi və fermerlərin texnika
ilə təminatının gücləndirilməsi istiqamətində mühüm nailiyyətlər əldə olunub. Prezident İlham

Əliyev müşavirədə bu sahədə görülən işlərdən bəhs edərək bildirib ki, son 20 ildə ölkənin
kənd təsərrüfatı texnika parkı faktiki olaraq tamamilə yenilənib. Dövlət başçısının sözlərinə
görə, köhnə texnikalar artıq istifadədən çıxarılıb və onların yerini müasir, yüksək
məhsuldarlığa malik kənd təsərrüfatı maşınları tutub.
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı texnikasının yenilənməsi istiqamətində həyata keçirilən
tədbirlər aqrar sektorun inkişafına ciddi təkan verib. Əvvəlki illərdə istifadə olunan köhnə və
yararsız texnikalar məhsuldarlığın aşağı düşməsinə, vaxt itkisinə və əlavə xərclərə səbəb
olurdu. Yeni texnologiyaların tətbiqi isə həm iş prosesini sürətləndirib, həm də məhsul
istehsalının həcmini artırıb. Müasir kombaynlar, traktorlar, səpin və suvarma avadanlıqları
fermerlərin işini daha səmərəli təşkil etməyə imkan yaradır.
Dövlət tərəfindən fermerlərə texnika almaq üçün güzəştli şərtlərin yaradılması bu
sahədə mühüm rol oynayır. Aqrolizinq sistemi vasitəsilə kənd təsərrüfatı texnikası fermerlərə
münasib qiymətlərlə təqdim olunur. Bu mexanizm kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan insanların
maliyyə yükünü azaldır və onların müasir texnologiyalara çıxışını asanlaşdırır. Fermerlər
texnikanı güzəştli kredit və ya lizinq yolu ilə əldə etməklə istehsal imkanlarını genişləndirə
bilirlər.
Cənab Prezidentin kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş müşavirədə çıxışı
Azərbaycanın aqrar siyasətinin əsas prioritetlərini aydın şəkildə ortaya qoyur. Son illərdə
pambıqçılıq, baramaçılıq və digər ənənəvi sahələrin bərpası dövlət siyasətinin uğurlu nəticəsi
kimi qiymətləndirilə bilər. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən aqrar siyasət
göstərir ki, kənd təsərrüfatının inkişafı Azərbaycanın uzunmüddətli iqtisadi strategiyasının
mühüm hissəsidir. Son illərdə texniki təminatın gücləndirilməsi istiqamətində görülən işlər
aqrar sektorun modernləşdirilməsinə və məhsuldarlığın artırılmasına mühüm töhfə verib.
Gələcəkdə bu istiqamətdə əlavə addımların atılması kənd təsərrüfatının daha da inkişaf
etməsinə, ölkənin ərzaq təhlükəsizliyinin möhkəmlənməsinə və qeyri-neft sektorunun
güclənməsinə xidmət edəcək.
Asif Əliyev,
Sabirabad Aqrokimya laboratoriyasının müdiri